Beskid Sądecki, naturalnie / Beskid Sądecki, naturally

Tekst: © Natalia Starzyk

Fotografie: © Konrad Rogoziński

PL / ENG

Rezerwat Baniska

Baniska Reserve

Zarówno Beskid Sądecki, jak i cała południowo wschodnia część naszego kraju, są szczególnie cenne dzięki pozostałościom puszczy karpackiej, które można jeszcze tu podziwiać i trzeba chronić. Z myślą o tych ekosystemach aż 70% Popradzkiego Parku  Krajobrazowego ustanowiono na terenach leśnych, a 12 z 14 rezerwatów przyrody znajdujących się na terenie Beskidu Sądeckiego ma charakter leśny.

Jedną z pierwszych osób, które doceniły piękno i walory przyrodnicze Beskidu Sądeckiego i okolic był Adam hr. Stadnicki. Ten żyjący na przełomie XIX i XX wieku ziemianin i leśnik posiadał liczne majątki i ziemie, od Nawojowej po Szczawnicę. On właśnie założył pierwsze na Sądecczyźnie rezerwaty przyrody Łabowiec, Barnowiec, Baniska i Uhryń. 

Rezerwat Baniska został przez niego powołany w 1922 roku. Chroni on obszar 142 hektarów wokół źródlisk potoku Bańskiego, od którego wziął swoją nazwę, na północnym stoku Radziejowej. Rozciąga się na wysokości 775-1035 m n.p.m., w obrębie Popradzkiego Parku Krajobrazowego.

Rezerwat został utworzony aby chronić fragmenty pierwotnego lasu dolnoreglowego czyli buczyny karpackiej, które są coraz rzadsze. Dominującym gatunkiem jest tu buk zwyczajny, licznie występuje też jodła pospolita i klon jawor, rzadziej świerk pospolity. Najstarsze drzewa mają nawet ponad 200 lat. Rezerwat chroni też inne cenne zbiorowiska leśne takie jak ubogie bukowe lasy górskie, dolnoreglowy bór świerkowo-jodłowy czy górnoreglową świerczynę karpacką, a także nieleśne siedliska zbiorowisk naskalnych, łąkowych, źródliskowych i wodnych. W roku 2007 poszerzono rezerwat o rzadko spotykane w Karpatach tzw. obsekwentne osuwisko dolinne, formy skałkowe oraz o jeziorko osuwiskowe zwane Baniami lub Młaką. 

Dla ciekawych tych przyrodniczych perełek Beskidu Sądeckiego utworzono specjalną ścieżkę dydaktyczną „Rogasiowy szlak”, opatrzoną tablicami edukacyjnymi i miejscami wypoczynku.

Either the Beskid Sądecki or the whole southern part of our country are especially valuable thanks to the remains of the carpathian forest which we can still admire and should protect. Taking into consideration these ecosystems, a forest constitutes up to 70 per cent of the Poprad Landscape Park and 12 out of 14 nature reserves in the Beskid Sądecki are forests too.

One of the first people who appreciated the beauty and nature of the Beskid Sądecki was Count Adam Stadnicki. This landlord and forester, who lived at turn of 20th century, had numerous properties and lands – from Nawojowa to Szczawnica. He set up the first nature reserves in Sądecczyzna  – Łabowiec, Barnowiec, Baniska and Uhryń. 

He established Baniska Nature Reserve in 1922. It protects the area of 142 hectares around the springfens of Bański Stream (the name of the reserve was derived from the name of the stream) on the northern slope of Radziejowa. It spreads between 775 meters up to 1035 meters within the Poprad Landscape Park.

The reserve was created to protect the fragments of the primeval, lower montane forest i.e. Carpathian beech which is increasingly rare. The prevailing type of a tree here is the European beech, the fir, the maple and the sycamore. The European spruce is not as common. The oldest trees are over 200 years old. The reserve protects also other valuable forest groups such as poor mountain beech forests (a word poor relates to soil where trees grow), lower montane, coniferous spruce and fir forest or upper montane Carpathian spruce and also non-forested saxicolous, meadow, springfen and water communities. In 2007, an obsequent valley landslide, rock forms and a landslide lake called Banie or Młaka were included in the reserve as uncommon in the Carpathians.

For those who are interested in the natural jewels of the Beskid Sądecki, a special educational path ‘Rogasiowy Trail’ (Rogaś is a name of a fawn from a book for children). The path is signposted and you can find there special places to rest and relax.